Bitki ve hayvan Hücresi

1. Bitki hücresi köşeli, hayvan hücresi yuvarlağa yakındır.
2. Bitki hücresinde hücre duvarı vardır, hayvan hücresinde yoktur.
3. Bitki hücresinde kloroplast vardır, hayvan hücresinde yoktur.
4. Hayvan hücresinde setriyoller vardır, bitki hücresinde yoktur.

5. Koful; bitki hücresinde büyük ve az sayıda hayvan hücresinde küçük ve çok sayıdadır.

BİTKİ VE HAYVAN HÜCRELERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

BİR BİTKİ HÜCRESİNDE;
  Bir bitki hücresinde plastit vardır.
  Selülozdan yapılmış hücre çeperi vardır.
  Selülozdan dolayı köşeli yapıdadır.
  Kofullar az sayıda ve büyüktür.
  Sentrozomu yoktur.
  Besin üretimi yapılır.
  CO2’yi kullanabilme yeteneği vardır.
  O2 üretir.
  Depo maddesi olarak nişasta depolar.
BİR HAYVAN HÜCRESİNDE;
  Plastit yoktur.
  Hücre çeperi yoktur.
  Çeper olmadığı için yuvarlak bir şekle sahiptir.
  Kofullar çok sayıda ve küçüktür.
  Sentrozom vardır.
  Besin tüketimi yapılır.
  CO2’yi kullanma yeteneği yoktur.
  O2 tüketir.
  Depo maddesi olarak glikojen depolar.
   
Bitkilerde hayvan hücrelerinden farklı olarak aşağıdaki yapılar bulunur:
  Selüloz Çeper
  Plastitler
   
  Selüloz çeper (hücre duvarı)

  Hücre zarının etrafında bulunan cansız,sert ve koruyucu bir kılıftır.

  Hücre çeperinin esas maddesi selülozdur.

  Hücre çeperi esnek ve lifli bir yapı göstermesinden dolayı hücreye belli bir şekil verir.

  Hücrede turgor basıncını dengeler.

  Bitkiye mekaniksel dayanıklılık sağlar.

  Hücre çeperinin selüloz miselleri arasına da lignin(odun özü) maddesinin birikmesiyle odunlaşma meydana gelir.

  Odunlaşma çepere ayrı bir sertlik verir.hücrenin su alma özelliği azalır.örnek: armut ve ayvada taş hücreleri

  Hücre çeperinde süberin denilen bir maddenin birikmesiyle mantarlaşma meydana gelir.Mantarlaşmış hücreler su,eriyik ve gazların geçmesini engeller.ölü hücrelerdir.


  Plastitler 

  Plastidler klorofil ve karotenoid gibi pigmentler içerir.

  Nişasta,protein ve yağ gibi maddelerin sentezini yapar ve bunları depo eder.

  Bitkisel hücrelerde kloroplast,lökoplast ve kromoplast olmak üzere 3çeşit plastit bulunur.
  Kloroplast

  Fotosentez olayının gerçekleştirildiği yeşil renkli plastitlerdir.

  Kloroplastlar genelde disk biçiminde olup çift katlı zarla kuşatılmıştır.

  İçleri stroma sıvısı ile doludur.bu sıvının içinde ise iç zardan bağımsız granalar bulunur.
  Granalarda klorofil bulunur ve ışığın emilmesini sağlarlar

  Stromalarda ise DNA,RNA, RİBOZOMLAR,FOTOSENTEZ ENZİMLERİ,YAĞLAR,PROTEİNLER VB. maddeler bulunur.
   
  Kromoplast
  Çiçek ve meyvelere renk veren pigmentleri bulundururlar.

  Çevre ve iç faktörler sonucunda kromoplastlara dönüşebilirler.

  Kromoplastlarda bulunan renk pigmentleri kırmızı(likopin),sarı (ksantofil),turuncu (karoten) olarak isimlendirilir.

  
  Lökoplast
  Bitkilerin ışık görmeyen kısımlarında bulunur.

  Renksiz plastitlerdir.

  Bitkilerin depo organlarında yani kök,gövde,tohum gibi kısımlarında bulunur.

  Nişasta,protein ve yağ depolar.

  Işık varlığında yeşil renkli kloroplastlara dönüşebilir.

  Hayvan hücrelerinde bitki hücrelerinden farklı olarak sentrozom vardır.

  Sentrozom 

  Bir çift sentriolden oluşur.

  Hücre bölünmesinde görev alırlar

  Sil ve kamçı oluşumunda rol alırlar.

Resimlerle Hücrenin Bölümleri

Resimlere tıklayarak büyütebilirsiniz.

Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme Çözümlü Test

3.SORUNUN CEVABI B ŞIKKI . YANİ SİTOPLAZMA 'DIR

Hücre nedir ?

Canlıların temel yapı birimi hücredir. Bütün canlılar bir ya da daha fazla hücreden meydana gelmiştir. Kalıtım birimi hücrede bulunur. Modern Hücre Teorisi'ne göre yeni hücreler varolan hücrelerin çoğalması ile oluşur.

Bu teoriyi şöyle açıklarız: Canlılarda gördüğümüz her türlü yapısal ve işlevsel faaliyeti hücrede görebiliriz. Yani bir hücre büyüme, boşaltım, üreme, hareket gibi, canlılığa özel işlevleri tek başına yerine getirebilir. 

Bütün canlılar hücrelerin biraraya gelmesiyle oluşmuştur. Tek bir hücreden meydana gelen terliksi hayvan ,amip ve milyarlarca hücreden meydana gelen insan. Canlılığın en büyük özelliklerinden birisi hücresel yapıya sahip olmalarıdır. 

Her türlü özelliğimizin oluşmasını sağlayan kromozomlar hücrede bulunur. Kromozomlar, prokaryot (ilkel çekirdekli) canlılarda stoplazma içerisine dağılmış olarak bulunurken, ökaryot (gerçek çekirdekli) canlılarda çift kat zarla çevrili çekirdek organelinin içerisindedir. Kromozomlar sayesinde ana-babadaki özellikler, genç hücrelere ve tabii ki yavrularına geçer. 

Anorganik ve organik evrim süreci dışında hiçbir hücre, durduk yerde ortaya çıkmaz. Ancak varolan hücrelerin mitoz veya mayoz bölünme geçirmesiyle oluşur. Mitoz bölünme, bir hücreden aynı özellikleri taşıyan iki yavru hücrenin meydana gelmesidir. Büyüme ve gelişme sırasında vücut hücrelerimiz bolca mitoz bölünme geçirerek çoğalırlar.

Mayoz bölünme ise, bir hücreden dört yavru hücrenin meydana gelmesidir. Üreme hücrelerinde görülen bir bölünme şeklidir. Canlıların çeşitlenmesine ve farklı özellikler kazanmasına olanak sağlar.

Hücrenin Bölümleri

Hücre Zarı

Singer-Nicholson adlı iki bilim adamı tarafından ortaya atılan "Akıcı-Mozaik Zar Modeli" ile açıklanır. Bu modele göre hücre zarı, tek katlı lipid tabakasından meydana gelmiş, karbonhidrat ve protein molekülleri lipid tabakasına gömülü durumdadır. Lipid tabakası sürekli hareket halindedir.

Stoplazma 

Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran canlı sıvıdır. Büyük bir kısmı sudur. Içerisinde organel denilen çeşitli görevleri üstlenmiş ve özelleşmiş yapılar bulunmaktadır. 

Endoplazmik Retikulum

Çekirdek zarı ile stoplazma ya da hücre zarı arasında uzanan iletimle görevli kanal ve borucuklar sistemidir. 

Golgi Aygıtı

Hücrenin bazalında bulunan iç içe geçmiş tabak görünümünde zar sistemidir. Yağ sentezi ve lizozomların paketlenmesinde görevlidir. 

Lizozom Tek katlı zarla çevrili, içerisinde sindirim enzimleri bulunduran organeldir. 

Mitokondri 

Hücrenin enerji santralidir. Oksijenli solunumun gerçekleştiği yerdir. 

Kloroplast 
Sadece bitki hücrelerinde bulunan bu organel, fotosentezin yani besin üretiminin gerçekleştiği yerdir. 

Sentrozom 

Bu organel sadece hayvan hücrelerinde bulunur ve bölünme esnasında kromozomların kutuplara taşınması görevini üstlenmiştir. 

Çekirdek 

Hücrenin en önemli organeli ve yöneticisi konumundadır. Dış tarafı çift kat zarla çevrili, içerisi ise karyoplazma denilen sıvı madde ile doludur. Ayrıca kromozomlar ve çekirdekçik de burada bulunur.

Hücrenin Yapısı ve Görevleri

A- CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR :

1- Canlıların Ortak Özellikleri :
Çevremizdeki varlıklar canlı ve cansız varlıklar olarak iki grupta toplanırlar.
Cansız varlıklar katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerden oluşur.
Canlı varlıklar insanlar, hayvanlar ve bitkilerden oluşur. Canlı varlıkların tamamında görülen özelliklere canlıların ortak özellikleri denir. Bütün canlılarda görülmeyen özellikler ise ortak değildir. (Fotosentez yapma, yer değiştirme, iskelete sahip olma…).

Canlıların Ortak Özellikleri Şunlardır ;
1- Hücrelerden oluşma.
2- Beslenme.
3- Büyüme ve gelişme. 
4- Hareket etme.
5- Solunum yapma.
6- Boşaltım yapma.
7- Çoğalma yani üreme.
8- İrkilme yani tepki verme. 


2- Hücrenin Yapısı ve Görevleri :
Bir canlıyı oluşturan en küçük yapı birimine hücre denir. (Bir canlının canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir).
Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir hücreden, bazıları da çok sayıda hücreden oluşmuştur. Her canlıyı oluşturan hücrelerin sayısı ve büyüklüğü aynı değildir. Canlıyı oluşturan hücrelerin görevlerine göre şekli ve büyüklüğü farklı olabilir. (Bilinen en küçük hücre, bakteridir. En büyük hücre deve kuşu yumurtasının sarısı, en uzun hücre de yaklaşık 1 m uzunluğunda olan sinir hücreleri örnek olarak verilebilir).
Hücre gözle görülemeyip mikroskopla incelenir. Mikroskopla canlıları ilk inceleyen bilim adamı Lövenhuk’ tur. (16.yy da terzilik yaparken büyüteçte kumaşları incelerken mikroskobu bulmuştur). Lövenhuk incelediği göl suyunda tek hücreli canlıları görmüştür. 
Hücre ilk defa 1665 yılında İngiliz bilim adamı Robert Hook tarafından bulunmuştur. Robert Hook şişe mantarını incelerken gördüğü boş odacıklara (bal peteği şeklinde) hücre adını vermiştir.

a) Hücre Sayısına Göre Canlı Çeşitleri :
Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir hücreden, bazıları da çok sayıda hücreden oluşmuştur. Bu nedenle canlılar hücre sayısına göre tek hücreli canlılar ve çok hücreli canlılar olarak iki grupta toplanırlar.

1- Tek Hücreli Canlılar :
Tek bir hücreden oluşan canlılara tek hücreli canlılar denir. Bakteriler, amip, mantarlar, öglena, terliksi hayvan (paramesyum) ve mavi – yeşil algler tek hücreli canlılardır.

2- Çok Hücreli Canlılar :
Çok sayıda hücreden oluşan canlılara çok hücreli canlılar denir. İnsanlar, hayvanlar, bitkiler çok hücreli canlılardır. Çok hücreli canlılarda dokular bulunur).

b) Hücre Çeşitleri :
Hücreler gelişmişlik düzeyine göre prokaryot (ilkel) hücreler ve ökaryot (gelişmiş) hücreler olmak üzere ikiye ayrılır.

1- Prokaryot (İlkel) Hücreler :
En basit yapılı hücrelerdir. Prokaryot hücrelerde çekirdek zarla çevrilmemiştir ve kalıtsal madde (DNA) sitoplazma içinde dağınık haldedir. Prokaryot hücrelerde hücre zarı, sitoplâzma ve zarsız organel olan ribozom bulunur. Ribozom dışında organelleri bulunmaz. Bakterilerin ve mavi – yeşil alglerin (su yosunlarının) hücreleri prokaryot hücredir. 

2- Ökaryot (Gelişmiş) Hücreler :
Çekirdeği ve organelleri zarla çevrilmiş olan hücrelere ökaryot (gelişmiş) hücreler denir. Ökaryot hücreler hücre zarı, sitoplâzma ve çekirdek olmak üzere üç kısımdan oluşurlar.
Bazı tek hücreli canlıların, mantarların, bitkilerin, insanların ve hayvanların (çok hücreli canlılar) hücreleri ökaryot hücredir.

c) Hücrenin Görevleri :
Canlıların yaşamlarını sürdürebilmek için yaptığı beslenme, solunum, dolaşım, boşaltım, sindirim, üreme, büyüme, gelişme, gibi faaliyetlere yaşamsal faaliyetler denir. Canlılarda gerçekleşen yaşamsal faaliyetlerin tamamı hücre tarafından yapılır. Yani hücrenin görevi, yaşamsal faaliyetleri gerçekleştirmektir.


d) Hücrenin Yapısı :
Hücre dıştan içe doğru hücre zarı, sitoplâzma ve çekirdek olmak üzere üç kısımdan oluşur.



NOT:RESİMLERE TIKLAYIP BÜYÜLTEBİLİRSİNİZ ÇOCUKLAR.